In het kerstreces heb ik mij verdiept in de HRV-meting. Ik volgde een cursus bij Firstbeat, leverancier van meetapparatuur op dit gebied. Sindsdien kan ik deze meting ook aanbieden aan mijn klanten, als hulpmiddel om inzicht te krijgen in het evenwicht tussen inspanning en herstel.

Wat is HRV?

Hartritmevariabiliteit (HRV) is de variatie in tijd tussen opeenvolgende hartslagen. Dat ons hart sneller gaat kloppen bij inspanning of spanning is bekend. Minder bekend is dat er zelfs bij een ogenschijnlijk gelijkmatige hartslag voortdurend kleine variaties optreden. Juist die variaties zeggen veel over de toestand van het autonome zenuwstelsel.

Met HRV kun je van minuut tot minuut zien of je lichaam zich vooral in de actieve stand bevindt (bijvoorbeeld tijdens werken of sporten) of juist in de ruststand (zoals bij slapen of ontspannen). Omdat het om een meerdaagse meting gaat, ontstaat een realistisch beeld van hoe deze balans er in het dagelijks leven uitziet.

Hoe werkt de HRV-meting?

De HRV-meting is een vijfdaagse lichamelijke meting. Met een kleine sensor die op de borst wordt gedragen, worden stress, inspanning en herstel continu geregistreerd. De sensor meet elke hartslag en de tijd tussen de hartslagen, waarna de data wordt geanalyseerd met behulp van Firstbeat-software.

Op basis van deze gegevens wordt per minuut zichtbaar welk deel van het autonome zenuwstelsel dominant is: het sympathische systeem (het ‘gaspedaal’) of het parasympathische systeem (de ‘rem’). Zo wordt inzichtelijk wanneer het lichaam belast wordt en wanneer er daadwerkelijk herstel plaatsvindt.

Wanneer de meerdaagse meting eindigt en geanalyseerd wordt krijg je een rapportage van de meting Tijdens de (online) nabespreking van je meting doorlopen we samen de hele meting. Je ontvangt een PDF rapport van je HRV-meting. Hierin komt nog een keer alle informatie bij elkaar, waardoor je kunt zien bij welke activiteit je lijf in de actieve stand (werken, sporten, etc.) dan wel in de rust stand (slapen, ontspannen) stond. Ook krijg je inzicht in hoe je herstelt tijdens je slaap en in de balans tussen inspanning en ontspanning tijdens de meetperiode.

Ik doe deze meting als onderdeel van mijn stress- en burn-outcoaching. Ik ben CSR-partner.

Rapportage en nabespreking

Na afloop van de meerdaagse meting worden de gegevens geanalyseerd en ontvang je een rapportage van de meting. Tijdens de nabespreking lopen we samen de resultaten door. Daarnaast ontvang je een PDF-rapport waarin alle informatie overzichtelijk is samengebracht.

In dit rapport zie je bij welke activiteiten je lichaam in de actieve stand stond, zoals werken of sporten, en wanneer in de ruststand, zoals slapen of ontspannen. Ook krijg je inzicht in hoe goed je herstelt tijdens de slaap en in de balans tussen inspanning en ontspanning gedurende de meetperiode.

De meting: mijn eigen ervaring

Om zelf te ervaren wat de HRV-meting laat zien, besloot ik als proefkonijn te fungeren. Spannend, want wat zou eruit komen? Achteraf bleken de meetdagen niet mijn meest ideale dagen. Ik startte op 2 januari, vlak na oud en nieuw. Mijn ritme was verstoord: later naar bed, later opstaan, meer alcohol, minder beweging. Kortom, geen doorsnee week voor mij.

Aan het eind van de meting werd duidelijk dat ik over de gehele periode energie had gewonnen. Dat was een geruststelling. Tegelijkertijd leverde de meting ook confronterende inzichten op, met name rondom mijn slaap.

Dit fragment uit mijn meting laat zien wat er gebeurde op een avond waarop ik tv keek — een spannende film — en rond elf uur naar bed ging. In de eerste uren van mijn slaap was er nauwelijks herstel zichtbaar. Juist die eerste slaapuren zijn normaal gesproken belangrijk voor fysiek herstel. Mijn HRV was laag en mijn hartslag hoger dan gewenst. De conclusie was helder: het gebruik van beeldschermen in de avond had een negatief effect op mijn slaap en daarmee op mijn herstel.

Wat heb ik aangepast?

Na de eerste schok ben ik gaan kijken wat ik concreet kon veranderen. Dat heeft geleid tot een aanpassing in mijn avondritueel: een uur voor het slapengaan geen beeldschermen meer. Dat klinkt simpel, maar is in de praktijk best lastig. Tegelijkertijd verwacht ik dat deze relatief kleine verandering een positief effect heeft op mijn herstel.

Daarnaast ben ik overdag vaker offline. Uit de meting bleek namelijk dat lezen op papier — zelfs studiemateriaal — juist zorgde voor meer herstelmomenten. Dat was een fijne ontdekking, omdat het iets is wat ik graag doe en me energie geeft.

Over een paar maanden ga ik een nieuwe HRV-meting doen om te kijken welk effect deze aanpassingen hebben gehad. Daar kom ik later op terug.

Dit inzicht gun ik meer mensen. Wil je weten wat jouw lichaam laat zien over balans, herstel en belasting? Neem gerust contact met me op.